Εκκολπωματίτιδα. Μπορούμε να φάμε σπόρους και όσπρια;

Η εκκολπωμάτωση είναι μια πάθηση του παχέος εντέρου όπου σχηματίζονται μικρές προεκβολές (εκκολπώματα) στο τοίχωμα του εντέρου. Όταν κάποιο από αυτά τα εκκολπώματα φλεγμαίνει ή μολυνθεί, προκαλείται εκκολπωματίτιδα.

Η διάγνωση και τα συμπτώματα

Η κατάσταση αυτή εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας και σχετίζεται με διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες, χαμηλή ενυδάτωση και καθιστικό τρόπο ζωής. Η διάγνωση γίνεται με αξονική τομογραφία κοιλίας (CT scan), η οποία δείχνει τη φλεγμονή ή την παρουσία αποστήματος. Οι εξετάσεις αίματος συνήθως αποκαλύπτουν λευκοκυττάρωση (αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων) και δείκτες φλεγμονής (αυξημένη CRP).

Τα κύρια συμπτώματα της εκκολπωματίτιδας περιλαμβάνουν πόνο στην αριστερή κάτω κοιλιακή χώρα, πυρετό, ναυτία, αλλαγές στις κενώσεις (δυσκοιλιότητα ή διάρροια) και σε ορισμένες περιπτώσεις αίμα στα κόπρανα. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε απόστημα, διάτρηση του εντέρου, περιτονίτιδα ή εντερική απόφραξη, καταστάσεις που απαιτούν νοσηλεία. Η οξεία εκκολπωματίτιδα χρειάζεται άμεση ιατρική παρέμβαση. Πιο ήπιες περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με φαρμακευτική αγωγή (αντιβιοτικά) αλλά και αλλαγές στη διατροφή.

Ο διατροφικός χειρισμός της εκκολπωματίτιδας

Ο διατροφικός χειρισμός εξαρτάται από τη φάση της νόσου. Στην οξεία φάση, συνιστάται διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες ή υγρή διατροφή, ώστε να μειωθεί η κινητικότητα και ο ερεθισμός του εντέρου.

Όταν τα συμπτώματα υποχωρήσουν, γίνεται σταδιακή επαναφορά φυτικών ινών (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης) και επαρκής ενυδάτωση. Η προληπτική διαχείριση της περιλαμβάνει διατροφή με πολλές φυτικές ίνες (25–30g/ημέρα), καλή ενυδάτωση. Χρήσιμα εργαλεία είναι και η τακτική φυσική δραστηριότητα αλλά και η αποφυγή υπερβολικά επεξεργασμένων τροφών. Συνολικά με αυτό το τρόπο απομακρύνονται τα νέα επεισόδια και βελτιώνεται η λειτουργία του εντέρου.

Για πολλά χρόνια υπήρχε η λάθος αντίληψη ότι οι ασθενείς με εκκολπωματίτιδα θα έπρεπε να αποφεύγουν όσπρια, σπόρους, ξηρούς καρπούς και καλαμπόκι. Ωστόσο, σύγχρονες επιστημονικές μελέτες έχουν καταρρίψει αυτή την αντίληψη.

Τι λεει η έρευνα

Μία από τις σημαντικότερες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο Journal of the American Medical Association (JAMA) παρακολούθησε 47.228 άνδρες για 18 χρόνια. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η κατανάλωση ξηρών καρπών, καλαμποκιού και ποπ κορν δεν αύξησε τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας ή αιμορραγίας.

Αντίθετα, άτομα με υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών είχαν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων. (Strate, L. L., et al. (2008). Nut, corn, and popcorn consumption and the incidence of diverticular disease. JAMA, 300(907–914.)

Σε μεγάλη βρετανική μελέτη με 47.000 άτομα, όσοι κατανάλωναν περισσότερες φυτικές ίνες από όσπρια, φρούτα και λαχανικά είχαν μειωμένο κατά 40% κίνδυνο για εκκολπωματική νόσο. Crowe, F. L., et al. (2011). Dietary fibre intake and risk of diverticular disease: prospective study. BMJ, 343, d4131.

Ανασκόπηση 14 μελετών έδειξε ότι οι σπόροι και οι ξηροί καρποί όχι μόνο δεν βλάπτουν, αλλά μπορεί να προσφέρουν αντιφλεγμονώδη δράση λόγω των ωμέγα-3 λιπαρών και αντιοξειδωτικών τους. Peery, A. F., et al. (2016). Epidemiology and pathophysiology of diverticular disease. Gastroenterology, 156(5), 1282–1298.

Παρόμοια αποτελέσματα δίνει και πρόσφατη μελέτη σε 1531 γυναίκες που παρακολουθήθηκαν για περίπου 14 χρόνια. Οι γυναίκες με εκκολπωματίτιδα είχαν συνήθως μεγαλύτερη ηλικία, ήταν ή είχαν καπνίσει στο παρελθόν, έκαναν υπερβολική χρήση αλκοόλ και ήταν υπέρβαρες. Η κατανάλωση φιστικιών, ξηρών καρπών και σπόρων δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εκκολπωματίτιδας. Ούτε η κατανάλωση φρέσκων φρούτων με βρώσιμους σπόρους.

Η κατανάλωση καλαμποκιού συσχετίστηκε αντιστρόφως με τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας, με τα άτομα στο υψηλότερο τεταρτημόριο να παρουσιάζουν χαμηλότερο κίνδυνο. Trevor Barlowe, Chelsea Anderson, Hazel B. Nichols, et al. Diet and Risk for Incident Diverticulitis in Women: A Prospective Cohort Study. Ann Intern Med.2025;178:788-795. [Epub 6 May 2025]

Πηγές

• American Gastroenterological Association (AGA), Clinical Practice Update, 2021: “Consumption of seeds, nuts, and popcorn is not associated with an increased risk of diverticulitis and should not be routinely restricted.” https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28719679/
• Strate LL, Liu YL, Syngal S, Aldoori WH, Giovannucci EL. Nut, corn, and popcorn consumption and the incidence of diverticular disease. JAMA. 2008 Aug 27;300(8):907-14. doi: 10.1001/jama.300.8.907. PMID: 18728264; PMCID: PMC2643269.
• Crowe FL, Appleby PN, Allen NE, Key TJ. Diet and risk of diverticular disease in Oxford cohort of European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC): prospective study of British vegetarians and non-vegetarians. BMJ. 2011 Jul 19;343:d4131. doi: 10.1136/bmj.d4131. PMID: 21771850; PMCID: PMC3139912.
• Strate LL, Morris AM. Epidemiology, Pathophysiology, and Treatment of Diverticulitis. Gastroenterology. 2019 Apr;156(5):1282-1298.e1. doi: 10.1053/j.gastro.2018.12.033. Epub 2019 Jan 17. PMID: 30660732; PMCID: PMC6716971.
• Hazel B. Nichols, et al. Diet and Risk for Incident Diverticulitis in Women: A Prospective Cohort Study. Ann Intern Med.2025;178:788-795. [Epub 6 May 2025]