Καφεΐνη και υγεία εντέρου.

Ομάδα diaitologoi.gr
Επιστημονικά νέα
2 Φεβρουαρίου, 2026

Υπάρχουν πολλοί μύθοι σχετικά με τη δράση της καφεΐνης στη λειτουργία του εντέρου. Αλλά πλέον έχουμε και πολλά δεδομένα που μπορούν να μας δώσουν σαφείς κατευθύνσεις.

Η καφεΐνη φαίνεται να έχει κάποιες μέτριες συνολικά επιδράσεις στη λειτουργία του εντέρου. Μη αντιφατικές μερικές φορές επιδράσεις. Όμως οι κύριοι παράγοντες που σχετίζονται με την επίδρασή της στο έντερο έχουν να κάνουν με την δόση της καφεϊνης που καταναλώνουμε, την ατομική ευαισθησία του καθενός ατόμου αλλά και το αν υπάρχει εγκατεστημένη νόσος.

Η δυσκοιλιότητα και η επίδραση της καφεΐνης.

Τα δεδομένα από παρατηρήσεις υποδηλώνουν μια σχέση σχήματος U μεταξύ της πρόσληψης καφεΐνης και της χρόνιας δυσκοιλιότητας: η χαμηλή έως μέτρια πρόσληψη συνδέεται με ευκολότερη αφόδευση, ενώ η πολύ υψηλή πρόσληψη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο δυσκοιλιότητας.

Σε κάποια άτομα ο καφές και η καφεΐνη μπορούν να διεγείρουν έντονα την κινητικότητα του παχέος εντέρου. Πιθανά μέσω των επιδράσεων τους στον λείο μυ του παχέος εντέρου, στην απελευθέρωση χολοκυστοκινίνης και στην ενεργοποίηση του γαστροκολικού αντανακλαστικού. Έτσι αυξάνει την ανάγκη για αφόδευση.

Συνολικά, η μέτρια ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης (περίπου ένας έως τρεις κανονικοί καφέδες για τους περισσότερους ενήλικες) μπορεί να βοηθήσει στην κινητικότητα του εντέρου. ‘Όπως σε άτομα με αργή πέψη. Όμως η υπερβολική κατανάλωση ή τα ευαίσθητα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν διάρροια ή μη εξηγήσιμη δυσκοιλιότητα.

Καφεΐνη και ευερέθιστο έντερο και σπαστική κολίτιδα.

Υπάρχουν μελέτες που συνδέουν την υψηλότερη κατανάλωση καφέ ή καφεΐνης με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης και σοβαρότητα του IBS. Ειδικότερα σε γυναίκες αλλά και σε υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα.

Πιθανά αυτό συμβαίνει μέσα από τη διέγερση της κινητικότητας του εντέρου, την αυξημένη ευαισθησία των σπλαχνικών οργάνων, την έκκριση γαστρικού και χολικού οξέος, καθώς και την διέγερση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Συμβάντα τα οποία μπορεί στην IBS να ενισχύουν τον άξονα εγκεφάλου-εντέρο.

Κλινικά, Σε άλλες περιπτώσεις ασθενείς με IBS (ιδιαίτερα εκείνοι με υποτύπους που χαρακτηρίζονται κυρίως από διάρροια ή μεικτούς υποτύπους) αναφέρουν έξαρση των συμπτωμάτων με την κατανάλωση καφέ. Άλλοι πάλι μπορούν να ανεχτούν μια μέτρια κατανάλωση καφεΐνης. Αυτό υποστηρίζει την εξατομικευμένη δοκιμή κατανάλωσης καφεΐνης έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν τα κλινικά συμπτώματα.

Ελώδης Κολίτιδα, νόσος του Crohn και καφεΐνη

Δεδομένα από μελέτες παρατήρησης δεν δείχνουν κάποια ξεκάθαρη αρνητική συσχέτιση μεταξύ μιας τυπικής πρόσληψης καφεΐνης και της IBD συνολικά. Υπάρχουν και ορισμένες μελέτες που δεν δείχνουν καμία συσχέτιση.

Γενετικά δεδομένα (Mendelian randomization) δείχνουν μια πιθανή προστατευτική δράση. Υποδεικνύουν ότι η υψηλότερη έκθεση σε καφεΐνη στο πλάσμα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μπορεί να σχετίζεται με μια μέτρια μείωση του κινδύνου εμφάνισης IBD, συμπεριλαμβανομένης της ελκώδους κολίτιδας και της νόσου του Crohn.

Υπάρχουν νέες αναλύσεις και μετα-αναλυτικές περιλήψεις που υποδεικνύουν πιθανή ετερογένεια: σε ορισμένες υποομάδες (π.χ. καπνιστές, έφηβοι, ομάδες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο) η υψηλότερη πρόσληψη καφεΐνης μπορεί να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο IBD. Αυτό δείχνει ότι οι παράγοντες του περιβάλλοντος και η Ταυτόχρονη έκθεση σε άλλους παράγοντες παίζουν το δικό τους ρόλο στην εκδήλωση της νόσου.

Μηχανιστικά, η καφεΐνη έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Μπορεί να ρυθμίζει την παραγωγή κυτοκινών και τη λειτουργία του επιθηλιακού φραγμού, αλλά μπορεί επίσης να διεγείρει την παραγωγή οξέος και χολής, κάτι που θεωρητικά θα μπορούσε να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε μια υποομάδα ασθενών με ενεργό IBD.

Πηγές

ελκώδη κολίτιδαέντεροκαφεϊνη